نقشه کرشیش

آگوست کرشیش که بود؟

آگوست کرشیش یکی از  دانشمندان  و متخصصان خبره ای بود که در اوایل دهه ۱۲۳۰ خورشیدی  توسط امیر کبیر  وزیر بزرگ  ناصرالدین شاه قاجار  به ایران دعوت شد این گروه  نماینده یک ماموریت غیر رسمی از  دادگاه امپریالیستی اتریش مبنی بر جلوگیری از تقویت سیاسی کشورهای جنوب غربی آسیا بودند  وی  در بخش نظامی مدرسه دارالفنون به عنوان استاد مشغول به کار شد ولی چون از دروس  حساب و هندسه و تاریخ و جغرافیا سر رشته داشت این رشته ها را نیز تدریس میکرد.

فریدون آدمیت در کتاب امیرکبیر و ایران می نویسد: بنابر قرارنامه “کرشیش” معلم توپخانه، متعهد گردیده: در “مکتب خانه پادشاهی تدریس کند؛ به تعلیم بپردازد؛ هرگاه شکایتی داشته باشد راست به راست و بدون واسطه دیگر (یعنی بدون دخالت سفارتخانه اجنبی) به دولت مراجعه نماید؛ و خلاف عادات و قواعد مملکت ایران کاری از او سر نزند. مدت خدمت پنج سال در نظر گرفته شد، و مأخذ کلی مواجب هر کدام شش صد تومان در سال معین گردید

تهیه نقشه دارالخلافه تهران

کرشیش در سال ۱۲۷۵ هجری قمری (۱۲۳۷ هجری خورشیدی) به سرپرستی اعتضادالسطنه  و  دو دانشجوی ایرانی خود به نام های  ذوالفقار بیک و محمد تقی خان وظیفه تهیه نقشه دقیقی از دارالخلافه تهران را بر عهده داشت این نقشه که به زبان فارسی است استحکامات ، شش دروازه شهری ، باغ ها ، ارگ سلطنتی ، بازار  ، چهار  محله شهر شامل : محله سنگلج ، محله بازار ، محله عودلاجان ،محله چالمیدان ،  و  حمام ها ، گذر ها ، کوچه ها  تکایا ،خانه و   عمارتهای بزرگان  را نمایش میدهد.

اگر در نظر بگیریم تنها این موضوع که تمامی  بناها و تاسیسات شهر با کوچه های تنگ و باریک و پرپیچ و خم بدون هیچگونه نقشه  احداث مشکلات فراوانی را  در خصوص ایجاد نقشه به وجود آورده بودند و  از آن گذشته  ورود به خانه یک مسلمان مخصوصا به حرمسرای آن برای هر بیگانه به خصوص برای یک مسیحی محال بود میتوان به  بخشی از معضلاتی که در  هنگام تهیه این  نقشه با آن مواجه بودند پی برد که فقط با  صدور فرمان اعلی بود که این مانع برطرف گردید ولی پس از آن هم موفقیت کرشیش بدون کمک شاگردانش قطعی نبود.

اندازه گیری لازم به یاری آن ها انجام گرفت ولی اندازه گیری ها چون با قدم تعیین میشدند کاملا دقیق نبودند مساحت تهران در آن زمان بالغ بر تقریبا ۴ کیلومتر مربع بود که نزدیک به ۲۸۰ هزار متر مرع آن ابنیه و  عمارات سلطنتی بود. این قسمت از شهر برای خود دارای یک حصار و یک خندق با پل متحرک بود. علاوه برکاخ ها و باغ ها و استخرهای سلطنتی، زرادخانه ، پلی تکنیک و زندان نیز در این محوطه قرار داشتند بعد از اتمام مراحل  این نقشه  ها در تهران  به چاپ سنگی رسیدند   که تنها وجود چنین نقشه ای اعجاب معاصران را برانگیخت